SDL na WCF Tanzania Zaelezwa

SDL ni 3.5% ya mishahara

Ushuru wa Maendeleo ya Ujuzi (SDL) ni tozo ya mishahara inayotozwa kwa 3.5% ya jumla ya malipo kwa wafanyakazi wote katika mwezi. Inakaa kwenye kifungu cha 14 cha Sheria ya Elimu ya Ufundi na Mafunzo, Cap. 82, na Mamlaka ya Mapato Tanzania ndiyo inayoisimamia. Fedha huenda kwa elimu na mafunzo ya ufundi. SDL inastahili kutoka kwa mwajiri yeyote anayeajiri wafanyakazi kumi au zaidi, na haistahili chini ya hapo.

WCF ni 0.5% ya mishahara

Mfuko wa Fidia ya Wafanyakazi (WCF) ni mpango wa bima wa lazima unaofidia wafanyakazi kwa majeraha ya kazini na magonjwa ya kikazi. Mwajiri hulipa 0.5% ya fedha zinazolipwa kwa wafanyakazi, kwa kiwango kimoja kwa sekta zote. WCF inatumika kwa waajiri wote bila kujali ukubwa, kwa hiyo hakuna kizingiti cha wafanyakazi cha kuvuka. Hata biashara iliyo chini ya kizingiti cha wafanyakazi kumi huchangia, na mfuko hulipa mfanyakazi anapojeruhiwa au kupata ugonjwa wa kikazi kazini.

Msingi wa SDL na WCF

Tozo hizo mbili hazishiriki msingi mmoja. Mwajiri hulipa SDL kwa jumla ya malipo ya kila mtu aliye kwenye orodha ya mishahara mwezi huo, na WCF kwa fedha zinazolipwa kwa wafanyakazi, kwa hiyo zote mbili hukua unapoajiri na mishahara inapopanda. Kwenye orodha inayokua zote hupanda, lakini SDL husogea na jumla ya malipo na WCF hufuata fedha zinazolipwa. Chukua zote mbili kama gharama zinazobadilika kulingana na mishahara badala ya kiasi kisichobadilika cha mwezi.

Kikomo cha wafanyakazi kumi

SDL inastahili kutoka kwa mwajiri yeyote anayeajiri wafanyakazi kumi au zaidi, na haistahili chini ya kumi. Kizingiti huhesabu wafanyakazi, si sehemu ya mishahara, kwa hiyo swali ni watu wangapi walio kwenye vitabu. Ukivuka, tozo inatumika kwa orodha yote ya mishahara, si kwa mfanyakazi wa kumi pekee. Biashara iliyo chini ya kizingiti hailipi SDL; iliyo na kumi hulipa 3.5% ya jumla ya malipo ya mwezi.

Nani anawajibika

Mwajiri wako hachukui tozo yoyote kwenye mshahara wako. SDL na WCF zote ni gharama za mwajiri, zinazolipwa juu ya mshahara ghafi. Hati ya malipo ya mfanyakazi kwa hiyo inaonyesha mshahara ghafi na makato ya mfanyakazi kama PAYE, lakini haitaonyesha mstari wa SDL au WCF. Gharama ya mwajiri kwa kila mfanyakazi ni kubwa kuliko mshahara ghafi anaouona mfanyakazi, kwa sababu mwajiri hulipa tozo juu.

Mfano

Kwenye orodha ya mishahara ya TZS 1,000,000, SDL ni TZS 35,000 kwa 3.5% na WCF ni TZS 5,000 kwa 0.5%. Takwimu hizo mbili ziko juu ya mchango wa NSSF wa mwajiri, ambao ni 10% sekta binafsi, au PSSSF 15% sekta ya umma. Mfano unachukua wafanyakazi kumi au zaidi, kwa sababu chini ya kumi SDL inaondoka ilhali WCF bado inastahili. Baraka ana kampuni Arusha iliyovuka wafanyakazi kumi mwaka jana, na huo ndio mwezi SDL ilipoanza kuonekana kwenye rejesho zake; WCF imekuwa inastahili tangu mfanyakazi wake wa kwanza.

Kuziweka kwenye bajeti

Kwa kuwa zote mbili hutegemea mishahara, zihusishe kwenye bajeti ya gharama za mwajiri kwa mwezi: mshahara ghafi + NSSF/PSSSF ya mwajiri + SDL + WCF + bima ya afya. Kuongeza tozo hizi kwenye gharama ya mwajiri kwa mfanyakazi mmoja kunaonyesha gharama halisi ya kumiliki mfanyakazi, ambayo ni kubwa kuliko mshahara anaoiona kwenye mkataba.

Makosa ya kawaida

Kudhani SDL inakatwa kwenye mshahara; kuchukua WCF kama hiari; kukokotoa SDL kwa mfanyakazi mmoja badala ya orodha yote; kusahau kwamba kizingiti ni cha wafanyakazi kumi na WCF haina kizingiti; na kuchanganya ada za mwajiri na makato ya mfanyakazi kwenye hesabu moja.

Vyanzo na tarehe

Viwango hivi vinatokana na Sheria ya Elimu ya Ufundi na Mafunzo (Cap. 82) kwa SDL na Sheria ya Fidia ya Wafanyakazi kwa WCF, pamoja na miongozo ya TRA na mfuko. Thibitisha viwango vya sasa na TRA na mfuko kabla ya kuwasilisha, kwa sababu viwango na taratibu hubadilika.

Uwasilishaji na utawala

SDL ni tozo inayosimamiwa na Mamlaka ya Mapato Tanzania, inayoisanya pamoja na kodi nyingine za mishahara; PAYE huwasilishwa kabla ya tarehe 7 ya mwezi unaofuata, kwa hiyo kalenda ya mishahara ya mwajiri ina tarehe ya kwanza isiyobadilika. Kumbukumbu wazi za malipo na fedha zinazolipwa kwa wafanyakazi hufanya tozo zote mbili rahisi kuthibitisha mamlaka ikiuliza. WCF hulipwa kwenye mfuko badala ya TRA, na uthibitisho wa malipo unapaswa kutunzwa pamoja na kumbukumbu za mishahara.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Vyanzo

• Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA)
• Mfuko wa Fidia ya Wafanyakazi (WCF)