Ada za Leseni za Michezo Tanzania

Aina 31 za leseni

GBT hutoa leseni kwa makundi 31, kuanzia kasino au kamari ya michezo ya mtandao hadi mfanyakazi muhimu, mtengenezaji au bahati nasibu ya matangazo. Yanagawanyika katika makundi matatu ya kivitendo: leseni za michezo ya kibiashara (kasino, kamari ya michezo, bahati nasibu, sloti, michezo ya mtandao, bingo, kamari ya pamoja), leseni za wafanyakazi na msaada, na ruhusa za mara moja kama bahati nasibu ya matangazo au shindano la zawadi. Leseni za kibiashara ni za mwaka na hurudiwa, isipokuwa mbili: leseni ya Bahati Nasibu ya Taifa hudumu miaka minane, na leseni ya mfanyakazi muhimu wa michezo miaka miwili. Maombi huwasilishwa kupitia GLICA, Mfumo wa Maombi ya Leseni, Ukaguzi na Uzingatiaji wa Michezo.

Ada ya maombi dhidi ya ada ya leseni

Ada ya maombi hulipwa mara moja, wakati wa kuomba leseni. Ada ya leseni ni malipo yanayorudiwa na kwa kawaida ni ya mwaka. Tofauti hiyo ni muhimu kwa bajeti: mwaka wa kwanza unajumuisha zote mbili, ilhali upyaji unajumuisha ada ya leseni na tozo yoyote pekee.

Viwango vya kanda na tozo kwa mashine

Kasino ya Dar es Salaam hulipa TZS 110,000,000 kwa mwaka, ilhali leseni hiyo hiyo kanda nyingine hulipa TZS 60,000,000. Maeneo ya mashine arobaini hufuata mtindo huo: TZS 4,000,000 Dar es Salaam dhidi ya TZS 2,000,000 kanda nyingine. Ada ya maombi haibadiliki kwa kanda. Leseni za sloti na njia ni tofauti tena: ada ya leseni ni ndogo, lakini tozo ya GBT ni TZS 10,000 kwa mashine kwa mwezi. Njia ya mashine arobaini kwa hiyo hulipa TZS 4,800,000 kwa mwaka kwa tozo pekee, juu ya leseni na ushuru wa michezo wa TRA wa TZS 100,000 kwa mashine kwa mwezi. Michezo ya mtandao kwenye maeneo hupimwa kwa eneo badala ya leseni: TZS 50,000 za maombi na TZS 100,000 kwa mwaka kwa kila eneo. Bahati nasibu za matangazo hupimwa kwa mwezi chini ya bajeti ya TZS 5m na kama 6% ya bajeti pale au juu yake; mashindano ya zawadi ni 10% ya bajeti ya matangazo.

Tozo zinazojitokeza juu

Baadhi ya leseni zina tozo ya GBT tofauti na ada ya leseni. Bahati nasibu ya taifa ina 2% ya GGR, michezo ya mtandao 5% ya GGR, na bingo 5% ya GGR, zote zikilipwa kila mwezi. Kamari ya pamoja ina 10% ya kiasi cha dau, na sloti TZS 10,000 kwa mashine kwa mwezi. Tozo hizo si sawa na ushuru wa michezo wa TRA kwa GGR. Mwendeshaji wa bahati nasibu ya taifa hulipa zote mbili: 20% ya GGR kwa TRA na 2% ya GGR kwa tozo ya GBT. Kikokotoo kinaonyesha kiwango cha tozo lakini hakiongezi tozo inayotegemea GGR kwenye jumla, kwa sababu hakiombi GGR; tumia kikokotoo cha ushuru wa michezo kwa takwimu hiyo.

Mfano: duka la sloti la Rehema huko Mwanza

Leseni ya duka la sloti ina ada ya maombi ya TZS 100,000 na ada ya leseni ya mwaka ya TZS 500,000. Jumla ya mwaka wa kwanza ni TZS 5,400,000; upyaji ni TZS 5,300,000. Tozo ya GBT ni TZS 4,800,000: TZS 10,000 kwa mashine kwa mwezi × mashine 40 × miezi 12. Ada ya leseni yenyewe ni TZS 500,000 pekee; tozo ndiyo namba kubwa. Ndiyo sababu bajeti ya njia ya sloti inayohesabu ada ya leseni pekee hupunguza gharama ya mwaka wa kwanza kwa mamilioni ya shilingi. Rehema akifanya kazi chini ya leseni kuu ya sloti au njia, leseni hiyo kuu ni ada tofauti ya TZS 30,000,000 kwa mwaka. Leseni ya eneo na leseni kuu si mbadala; mwenye leseni kuu ndiye anayeshikilia njia, na eneo linapewa leseni chini yake.

Jinsi ya kuomba

Maombi huwasilishwa kupitia GLICA. GBT huchapisha taratibu za leseni na fomu; ada ya maombi hulipwa pamoja na maombi, na ada ya leseni hufuata leseni inapotolewa. Mwongozo huu hauaheidi muda wa uchakataji, kwa sababu GBT haichapishi muda unaofunga.

Makosa ya kawaida

Makosa yanayopotoshwa mara nyingi kwenye bajeti ya leseni: kuongeza ada ya maombi kwenye bajeti ya kila mwaka, ingawa ni ya mara moja na upyaji ni ada ya leseni pamoja na tozo yoyote; kutumia kiwango cha kasino cha Dar es Salaam au cha mashine arobaini kwa eneo lililo kanda nyingine; kusahau tozo ya GBT kwa mashine kwenye njia za sloti, au tozo inayotegemea GGR kwa bahati nasibu ya taifa na michezo ya mtandao; na kutibu ada ya leseni ya GBT kama mbadala wa ushuru wa michezo wa TRA. Ni gharama tofauti zenye marejesho tofauti.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Vyanzo

• GBT — Ada
• GBT — Aina za leseni
• GBT — Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
• Gaming Act Cap. 41 R.E. 2023 — Bodi ya Michezo Tanzania